پس از معرفی پناهگاه الهی در سه آیهٔ نخست، اکنون سوره خطری را که انسان باید از آن به خدا پناه ببرد، مشخص می‌کند: شرّ «وسواس خنّاس».
«وسواس» از واژه‌هایی است که معنای زمزمه و سخن پنهانی را در خود دارد. در این آیه، مقصود از آن وسوسه‌گری است که به‌جای دعوتی آشکار و صریح، از راه القای پنهانی اندیشه‌ها و خواسته‌ها بر انسان اثر می‌گذارد. چنین دعوتی ممکن است چنان آرام و تدریجی باشد که انسان به‌آسانی متوجه منشأ و جهت آن نشود.
اما ویژگی این وسوسه‌گر تنها پنهانی‌بودنِ وسوسه نیست. قرآن او را «خنّاس» نیز می‌نامد؛ واژه‌ای که از ریشهٔ «خُنوس»، به معنای عقب‌نشستن و پنهان‌شدن پس از آشکارشدن، گرفته شده است. این تعبیر، وسوسه‌گری را توصیف می‌کند که عقب می‌نشیند و دوباره بازمی‌گردد؛ گویی در پی فرصتی است تا بار دیگر انسان را تحت تأثیر قرار دهد.
در توضیح این ویژگی گفته‌اند که وسوسه‌گر هنگام یاد خدا عقب می‌نشیند و با غفلت انسان دوباره به وسوسه بازمی‌گردد. این معنا با آموزهٔ قرآن دربارهٔ نقش یاد خدا در بازگشت هوشیاری و تشخیص درست هماهنگ است. یاد خدا می‌تواند انسان را از غفلتی بیرون آورد که زمینهٔ پذیرش دعوت‌های فریبنده است.
خطر وسوسه همیشه در این نیست که انسان را مستقیماً به کاری آشکارا نادرست فراخواند. گاهی کار نادرست را با توجیهی پذیرفتنی جلوه می‌دهد، گاهی انجام کار درست را به تأخیر می‌اندازد و گاهی آن‌قدر تردید و غفلت ایجاد می‌کند که انسان از تصمیم درست فاصله می‌گیرد. این‌ها نمونه‌هایی از اثر وسوسه‌اند، نه اینکه هر فکر ناخواسته یا هر تردیدی لزوماً از وسوسه‌گر ناشی شده باشد.
توصیف وسوسه‌گر به «خنّاس» یادآور نکتهٔ مهم دیگری نیز هست: عقب‌نشینیِ یک وسوسه، به معنای پایان‌یافتن همیشگی خطر آن نیست. انسان ممکن است در یک موقعیت بر دعوتی نادرست غلبه کند، اما در موقعیتی دیگر دوباره با همان فریب روبه‌رو شود. ازاین‌رو، مراقبت از اندیشه‌ها و انتخاب‌ها امری مقطعی نیست.
این آیه انسان را به ترس دائمی از افکار خود دعوت نمی‌کند؛ بلکه او را متوجه خطری می‌سازد که ممکن است در پوششی فریبنده ظاهر شود. شناخت این خطر، همراه با یاد خدا و سنجیدن اندیشه‌ها با معیار حق، می‌تواند به انسان کمک کند تا پیش از پذیرفتن یک دعوت نادرست، آن را بشناسد و در برابرش بایستد.
در دو آیهٔ پایانی سوره روشن می‌شود که وسوسه‌گر در کدام ساحت زندگی انسان اثر می‌گذارد و این وسوسه می‌تواند از چه سرچشمه‌هایی برخیزد.
پس از معرفی پناهگاه الهی در سه آیهٔ نخست، اکنون سوره خطری را که انسان باید از آن به خدا پناه ببرد، مشخص می‌کند: شرّ «وسواس خنّاس».
«وسواس» از واژه‌هایی است که معنای زمزمه و سخن پنهانی را در خود دارد. در این آیه، مقصود از آن وسوسه‌گری است که به‌جای دعوتی آشکار و صریح، از راه القای پنهانی اندیشه‌ها و خواسته‌ها بر انسان اثر می‌گذارد. چنین دعوتی ممکن است چنان آرام و تدریجی باشد که انسان به‌آسانی متوجه منشأ و جهت آن نشود.
اما ویژگی این وسوسه‌گر تنها پنهانی‌بودنِ وسوسه نیست. قرآن او را «خنّاس» نیز می‌نامد؛ واژه‌ای که از ریشهٔ «خُنوس»، به معنای عقب‌نشستن و پنهان‌شدن پس از آشکارشدن، گرفته شده است. این تعبیر، وسوسه‌گری را توصیف می‌کند که عقب می‌نشیند و دوباره بازمی‌گردد؛ گویی در پی فرصتی است تا بار دیگر انسان را تحت تأثیر قرار دهد.
در توضیح این ویژگی گفته‌اند که وسوسه‌گر هنگام یاد خدا عقب می‌نشیند و با غفلت انسان دوباره به وسوسه بازمی‌گردد. این معنا با آموزهٔ قرآن دربارهٔ نقش یاد خدا در بازگشت هوشیاری و تشخیص درست هماهنگ است. یاد خدا می‌تواند انسان را از غفلتی بیرون آورد که زمینهٔ پذیرش دعوت‌های فریبنده است.
خطر وسوسه همیشه در این نیست که انسان را مستقیماً به کاری آشکارا نادرست فراخواند. گاهی کار نادرست را با توجیهی پذیرفتنی جلوه می‌دهد، گاهی انجام کار درست را به تأخیر می‌اندازد و گاهی آن‌قدر تردید و غفلت ایجاد می‌کند که انسان از تصمیم درست فاصله می‌گیرد. این‌ها نمونه‌هایی از اثر وسوسه‌اند، نه اینکه هر فکر ناخواسته یا هر تردیدی لزوماً از وسوسه‌گر ناشی شده باشد.
توصیف وسوسه‌گر به «خنّاس» یادآور نکتهٔ مهم دیگری نیز هست: عقب‌نشینیِ یک وسوسه، به معنای پایان‌یافتن همیشگی خطر آن نیست. انسان ممکن است در یک موقعیت بر دعوتی نادرست غلبه کند، اما در موقعیتی دیگر دوباره با همان فریب روبه‌رو شود. ازاین‌رو، مراقبت از اندیشه‌ها و انتخاب‌ها امری مقطعی نیست.
این آیه انسان را به ترس دائمی از افکار خود دعوت نمی‌کند؛ بلکه او را متوجه خطری می‌سازد که ممکن است در پوششی فریبنده ظاهر شود. شناخت این خطر، همراه با یاد خدا و سنجیدن اندیشه‌ها با معیار حق، می‌تواند به انسان کمک کند تا پیش از پذیرفتن یک دعوت نادرست، آن را بشناسد و در برابرش بایستد.
در دو آیهٔ پایانی سوره روشن می‌شود که وسوسه‌گر در کدام ساحت زندگی انسان اثر می‌گذارد و این وسوسه می‌تواند از چه سرچشمه‌هایی برخیزد.