وَاضْرِبْ لَهُم مَّثَلًا أَصْحَابَ الْقَرْيَةِ إِذْ جَاءَهَا الْمُرْسَلُونَ
و برای آنان، سرگذشت مردم آن آبادی را مثال بزن؛ هنگامی که فرستادگان به آنجا آمدند.
سورهٔ يس / آیهٔ ۱۳
سورهٔ يس / آیهٔ ۱۳
وَاضْرِبْ لَهُم مَّثَلًا أَصْحَابَ الْقَرْيَةِ إِذْ جَاءَهَا الْمُرْسَلُونَ
و برای آنان، سرگذشت مردم آن آبادی را مثال بزن؛ هنگامی که فرستادگان به آنجا آمدند.
پس از بیان رسالت پیامبر، واکنش متفاوت مردم به دعوت الهی و سرانجام اعمال انسان‌ها، قرآن اکنون داستانی عبرت‌آموز را آغاز می‌کند تا این حقایق را در قالب سرگذشت مردمی از گذشته نشان دهد.
خداوند به پیامبر فرمان می‌دهد: «وَاضْرِبْ لَهُم مَّثَلًا»؛ برای آنان مثالی بیاور. مقصود از این تعبیر آن است که سرگذشتی را برای مردم بازگو کند تا با تأمل در آن، حقیقتی را دربارهٔ وضعیت خود دریابند. گاهی بیان یک حقیقت در قالب داستان، آن را روشن‌تر و تأثیرگذارتر می‌سازد؛ زیرا انسان می‌تواند پیامد رفتارها و انتخاب‌های گوناگون را در زندگی دیگران مشاهده کند و از آن عبرت بگیرد.
در اینجا، سرگذشت «اصحاب القریة» یا مردم یک آبادی مطرح می‌شود؛ مردمی که فرستادگان الهی به سویشان آمدند و آنان را به حق دعوت کردند. قرآن نام این آبادی را مشخص نمی‌کند. آنچه برای فهم پیام داستان اهمیت دارد، بیش از نام و موقعیت جغرافیایی آن، برخورد مردم با فرستادگان و سرانجام انتخاب‌های آنان است.
این داستان با مباحث آغاز سوره پیوندی روشن دارد. پیش‌تر از کسانی سخن رفت که در برابر هشدارهای الهی بر انکار خود پافشاری می‌کنند و در مقابل، از انسان‌هایی یاد شد که پیام حق را می‌پذیرند و به آمرزش و پاداش الهی بشارت داده می‌شوند. اکنون در این سرگذشت، هر دو مسیر در رفتار انسان‌ها نمایان می‌شود: گروهی دعوت فرستادگان را تکذیب می‌کنند و در برابر آن می‌ایستند، اما انسانی مؤمن نیز در میان آنان ظاهر می‌شود که با شجاعت از حق دفاع می‌کند.
نکتهٔ مهم آن است که این داستان فقط برای هشدار به منکران بیان نشده، بلکه در کنار هشدار، پیام امید و بشارت نیز دارد. سرانجام کسانی که حقیقت را انکار می‌کنند با سرانجام کسی که به آن ایمان می‌آورد یکسان نیست. بدین ترتیب، آنچه پیش‌تر دربارهٔ اثرپذیری انسان از هدایت و ثبت و حسابرسی اعمال بیان شده بود، در این داستان جلوه‌ای ملموس پیدا می‌کند.
این سرگذشت، آینه‌ای در برابر مخاطبان قرآن است. انسان با خواندن آن تنها از رفتار مردمی در گذشته آگاه نمی‌شود، بلکه به تأمل دربارهٔ واکنش خود در برابر حقیقت دعوت می‌شود: آیا هنگامی که سخن حق به او می‌رسد، آمادهٔ پذیرش و اصلاح خویش است یا با تعصب و سرسختی در برابر آن می‌ایستد؟
آیات بعد، جزئیات این ماجرا را بیان می‌کنند و نشان می‌دهند که فرستادگان چگونه دعوت خود را آغاز کردند، مردم چه پاسخی دادند و این رویارویی سرانجام به کجا انجامید.