آیهٔ پیشین، شب قدر را برتر از هزار ماه معرفی کرد. اکنون یکی دیگر از ویژگی‌های شگفت‌انگیز این شب آشکار می‌شود: فرودآمدن فرشتگان و روح، به فرمان پروردگار، در ارتباط با امور و مقدرات الهی.

فرشتگان در قرآن از کارگزاران فرمان الهی‌اند. اما در این آیه، افزون بر فرشتگان، از «روح» نیز به‌صورت جداگانه نام برده شده است. این روح کیست؟

برخی مفسران مقصود از روح را جبرئیل، فرشتهٔ وحی، دانسته‌اند؛ در این صورت، نام او به سبب جایگاه ویژه‌اش در کنار دیگر فرشتگان آمده است. در تبیینی دیگر، «روح» با حقیقتی مرتبط با «امر» الهی شناخته می‌شود؛ همان حقیقتی که قرآن در پاسخ به پرسش دربارهٔ روح، آن را از امر پروردگار معرفی می‌کند (اسراء:۸۵)وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ ۖ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَمَا أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًاو از تو دربارهٔ روح می‌پرسند. بگو: روح از امر پروردگار من است، و به شما از دانش جز اندکی داده شده است.. از خودِ این آیه نمی‌توان همهٔ ویژگی‌های روح یا هویت دقیق آن را با قطعیت تعیین کرد. آنچه روشن است، جایگاه ویژهٔ روح در این رویداد است.

عبارت «بِإِذْنِ رَبِّهِمْ» نیز بسیار معنادار است: فرشتگان و روح به اختیار مستقل خود فرود نمی‌آیند، بلکه نزول آنان به اذن پروردگارشان صورت می‌گیرد. بنابراین، هر نقش و مأموریتی که در این شب داشته باشند، در چارچوب فرمان و تدبیر الهی است.

اما عبارت «مِنْ كُلِّ أَمْرٍ» چه معنایی دارد؟ یکی از تبیین‌های مهم آن، فرودآمدن فرشتگان برای تدبیر اموری است که خداوند مقدر کرده است. تبیین دیگر، نزول آنان را برخاسته از فرمان‌های الهی می‌داند. در هر دو برداشت، این عبارت پیوند نزول فرشتگان را با اراده و فرمان خداوند نشان می‌دهد.

این معنا با آنچه پیش‌تر دربارهٔ تقدیر سالانهٔ امور گفتیم ارتباط دارد. قرآن در سورهٔ دخان از شبی مبارک سخن می‌گوید که در آن هر امر حکیم مشخص می‌شود (دخان:۴)فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍدر آن شب، هر امر استوار و سنجیده‌ای مشخص می‌شود.. همچنین فعل «تَنَزَّلُ» در آیهٔ حاضر به‌صورت مضارع آمده و در کنار دیگر قرائن می‌تواند بر تکرار نزول فرشتگان در شب قدرِ سال‌های بعد دلالت کند. بر پایهٔ این تفسیر، شب قدر هر سال تکرار می‌شود و فرودآمدن فرشتگان و روح نیز با تقدیر امور سال پیش رو پیوند دارد. بااین‌حال، آیه جزئیات چگونگی این تقدیر، مقصد نزول فرشتگان یا نحوهٔ انجام مأموریت آنان را بیان نمی‌کند.

این تصویر از شب قدر، نگاه انسان را از آنچه با چشم می‌بیند فراتر می‌برد. جهان، در نگاه قرآن، به رویدادهای آشکار و محسوس محدود نیست؛ در پس آنچه در زندگی ما رخ می‌دهد، تدبیر و فرمان الهی نیز جاری است. آگاهی از این حقیقت می‌تواند انسان را به فروتنی، اعتماد به خداوند و توجه بیشتر به مسئولیت خویش در برابر او دعوت کند.

آیهٔ بعد، آخرین ویژگی این شب را بیان می‌کند: سلامی که تا سپیده‌دم ادامه دارد. با کنار هم قرار گرفتن نزول فرشتگان، تدبیر الهی و سلام، تصویر کامل‌تری از عظمت شب قدر پدیدار می‌شود.