سورهٔ يس / تفسیر آیهٔ ۵۰

فَلَا يَسْتَطِيعُونَ تَوْصِيَةً وَلَا إِلَىٰ أَهْلِهِمْ يَرْجِعُونَ

پس نه می‌توانند وصیتی کنند و نه به سوی خانواده‌هایشان بازگردند.

این آیه، ناگهانی‌بودن واقعهٔ پیشین را روشن‌تر بیان می‌کند. آن بانگ چنان بی‌درنگ زندگیِ کسانی را که در آن هنگام حضور دارند در بر می‌گیرد که دیگر فرصتی برای سفارش‌کردن، وصیت‌کردن یا بازگشت نزد خانواده باقی نمی‌ماند.

وصیت و سفارش، از کارهایی است که انسان معمولاً در پایان زندگی یا هنگام احساس خطر انجام می‌دهد. ممکن است بخواهد حقی را ادا کند، دربارهٔ اموال و مسئولیت‌های خود سخنی بگوید، یا آخرین خواسته‌اش را به نزدیکانش برساند. اما قرآن از شرایطی سخن می‌گوید که حتی فرصت انجام چنین کارهایی نیز وجود ندارد. کسی که بیرون از خانه است، دیگر نمی‌تواند به خانوادهٔ خود بازگردد.

این تصویر، یادآور ارزش فرصت‌هایی است که انسان اکنون در اختیار دارد. بسیاری از کارهای نیک را می‌توان امروز انجام داد: ادای حق دیگران، جبران خطا، یاری نیازمندان و ابراز محبت به نزدیکان. اما هیچ تضمینی نیست که فرصت انجام آنها همواره باقی بماند.

پیوند این آیه با دعوت به انفاق در وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ قَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنُطْعِمُ مَنْ لَوْ يَشَاءُ اللَّهُ أَطْعَمَهُ إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا فِي ضَلَالٍ مُبِينٍو هنگامی که به آنان گفته شود: «از آنچه خدا روزی شما کرده انفاق کنید»، کسانی که کفر ورزیده‌اند به مؤمنان می‌گویند: «آیا به کسی خوراک بدهیم که اگر خدا می‌خواست، خودش به او خوراک می‌داد؟ شما جز در گمراهی آشکاری نیستید!» نیز تأمل‌برانگیز است: کسی که امروز توان کمک‌کردن و انجام وظیفه را دارد، نباید آن را پیوسته به فردا موکول کند. روزی فرا می‌رسد که دیگر امکان عمل در این زندگی وجود نخواهد داشت.