سورهٔ يس / تفسیر آیهٔ ۵۴

فَالْيَوْمَ لَا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئًا وَلَا تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

پس امروز به هیچ‌کس کمترین ستمی نمی‌شود و جز بر پایهٔ آنچه انجام می‌دادید، جزا نمی‌بینید.

پس از توصیف برانگیخته‌شدن و حضور همگانی انسان‌ها، قرآن از اصل بنیادین حاکم بر آن روز پرده برمی‌دارد: عدالت کامل الهی. روز رستاخیز، روزی نیست که در آن کسی به‌ناحق مجازات شود یا حقی از کسی ضایع گردد. خداوند از کردار همهٔ انسان‌ها آگاه است و داوری او با ناآگاهی، اشتباه یا ستم همراه نیست.

تعبیر «لَا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئًا»؛ به هیچ‌کس کمترین ستمی نمی‌شود، همگان را در بر می‌گیرد. هیچ کار نیکی بی‌جهت نادیده گرفته نمی‌شود و هیچ‌کس بار گناه دیگری را به‌ناحق بر دوش نمی‌کشد. همچنین هیچ‌کس به سبب کاری که انجام نداده است سزاوار مجازات نمی‌شود.

جملهٔ «وَلَا تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ»، پیوند میان کردار انسان و سرانجام او را آشکار می‌کند. پاداش و کیفر از زندگی و انتخاب‌های انسان جدا نیستند؛ آنچه او در دنیا انجام داده، در سرنوشت آخرتش اثر دارد. بنابراین، حسابرسی الهی داوریِ بی‌دلیل و دل‌بخواهی نیست، بلکه بر حقیقت اعمال انسان استوار است.

از این منظر، زندگی دنیا فرصتی برای ساختن سرانجام خویش است. آنچه اکنون ممکن است کوچک یا فراموش‌شدنی به نظر برسد ــ نیکی به دیگران، رعایت حق آنان، ستم یا خودداری از یاری نیازمند ــ از حقیقت زندگی انسان جدا نمی‌شود. قیامت روز آشکارشدن نتیجهٔ کردار انسان است؛ روزی که نه حقی گم می‌شود و نه ستمی در داوری راه می‌یابد.

این بیان در عین تأکید بر عدالت، رحمت و بخشش خداوند را نفی نمی‌کند. مقصود آن است که داوری نهایی بر حق استوار است و هیچ انسانی گرفتار بی‌عدالتی نمی‌شود. این همان حقیقتی است که قرآن، پس از هشدارهای پیاپی دربارهٔ رستاخیز، در پایان این بخش بر آن تأکید می‌کند.