سورهٔ يس / تفسیر آیهٔ ۵۶

هُمْ وَأَزْوَاجُهُمْ فِي ظِلَالٍ عَلَى الْأَرَائِكِ مُتَّكِئُونَ

آنان و همسرانشان در سایه‌ها، بر تخت‌های آسایش تکیه زده‌اند.

پس از بیان شادی و بهره‌مندی بهشتیان، قرآن جلوه‌ای از زندگی آنان را با تصویری آرام و دلنشین توصیف می‌کند: بهشتیان همراه با همسرانشان، در سایه‌هایی دلپذیر، بر جایگاه‌های آسایش تکیه زده‌اند. این تصویر، افزون بر نعمت‌های محیط بهشت، از آرامش و همراهی در زندگی بهشتی نیز سخن می‌گوید.

تعبیر «هُمْ وَأَزْوَاجُهُمْ»؛ آنان و همسرانشان، نشان می‌دهد که در این صحنه، بهره‌مندی بهشتیان تنها به لذت‌های فردی محدود نیست. همراهی با همسران، خود بخشی از نعمت و آرامش آنان است. دربارهٔ مصداق این همسران، هم از همسران باایمانی که در دنیا با یکدیگر زندگی کرده‌اند سخن گفته شده و هم از همسران بهشتی که خداوند برای آنان قرار می‌دهد. در هر صورت، آیه بر همراهی و آسایش آنان در بهشت تأکید دارد.

واژهٔ «ظِلَال» به معنای سایه‌هاست و «أَرَائِك» به جایگاه‌هایی گفته می‌شود که برای تکیه‌زدن و آسودن آماده شده‌اند؛ مانند تخت‌ها و نشیمن‌های آراسته و راحت. همچنین «مُتَّكِئُونَ»، یعنی کسانی که با آسودگی تکیه زده‌اند. این حالت، نشانهٔ فراغت از تلاش و رنج و برخورداری از آرامشی است که دیگر با اضطراب و نگرانی همراه نیست.

سایه در تجربهٔ زندگی دنیا، یادآور پناه‌گرفتن از گرما و رسیدن به آسایش است. قرآن با به‌کارگیری این تصویر آشنا، نعمتی را برای انسان قابل تصور می‌کند؛ هرچند حقیقت زندگی آخرت را نمی‌توان به شرایط و امکانات جهان کنونی محدود کرد.

در مجموع، آیه تصویری از آرامش، کرامت و همراهیِ دلپذیر ارائه می‌دهد؛ جایی که بهشتیان در کنار همسرانشان، بی‌نیاز از رنج و تلاشِ زندگی دنیا، از نعمت‌هایی که خداوند برایشان فراهم کرده بهره‌مندند.